नेपालको कुनै पनि बैंकबाट परिवर्तनशील दरको कर्जा लिनुभएको छ भने तपाईंको ब्याजदर बैंकले मन लागेको एउटा अङ्क होइन। यो नेपाल राष्ट्र बैंकले तोकेको सूत्र हो: आधार दर र प्रिमियम।
आधार दरमा के के पर्छ
राष्ट्र बैंकको आधार दर निर्देशन अनुसार प्रत्येक बैंकले चार तत्वबाट आधार दर निकाल्छ:
- कोषको लागत। निक्षेप र सापटीमा बैंकले तिर्ने भारित ब्याज।
- अनिवार्य मौज्दातको लागत। राष्ट्र बैंकमा राखिने नगद मौज्दात अनुपात र वैधानिक तरलता अनुपातको रकमले केही कमाउँदैन, त्यसैले त्यो लागत कर्जामा बाँडिन्छ।
- सञ्चालन खर्च। तलब, शाखा, प्रविधि, सम्पत्तिको अनुपातमा।
- सम्पत्तिमा प्रतिफल। राष्ट्र बैंकले सीमा तोकेको सानो नाफा।
बैंकले नतिजा हरेक महिना प्रकाशन गर्छ। त्यही अङ्क हाम्रो आधार दर पृष्ठ मा देख्नुहुन्छ।
प्रिमियम के हो
आधार दरमाथि प्रत्येक बैंकले उत्पादन अनुसार प्रिमियम थप्छ। घर कर्जामा २ देखि ३.५ प्रतिशत हुन सक्छ; धितो बिनाको व्यक्तिगत कर्जामा बढी, प्रायः ४ देखि ६ प्रतिशत। केही प्राथमिकता कर्जामा राष्ट्र बैंकले प्रिमियम सीमा तोकेको छ, तर धेरैजसो खुद्रा कर्जामा बैंकले नै तय गर्छ।
तपाईंको प्रभावकारी दर:
प्रभावकारी दर = आधार दर + प्रिमियम
नबिलको आधार दर ६.५२% र घर कर्जा प्रिमियम २.४% भए तपाईंको दर ८.९२% हुन्छ।
किस्ता कहिले बदलिन्छ
आधार दर मासिक बदलिन्छ, तर धेरैजसो बैंकले परिवर्तनशील कर्जा त्रैमासिक रूपमा पुनः गणना गर्छन्। भदौमा आधार दर घटे अर्को त्रैमासिक पुनर्गणनामा, प्रायः कात्तिकमा, किस्ता बदलिन्छ। केही बैंकले घर कर्जामा वार्षिक पुनर्गणना गर्छन्। आफ्नो कर्जा सम्झौतामा कुन तालिका लागू हुन्छ शाखामा सोध्नुहोस्।
दर बदलिँदा के गर्ने
- दर घट्दा: केही नगर्नुहोस्, वा सस्तो बैंकमा जानु लागत अनुसार फाइदाजनक छ कि छैन रिफाइनान्स क्याल्कुलेटर मा हेर्नुहोस्।
- दर बढ्दा: आंशिक पूर्व भुक्तानी विचार गर्नुहोस्। हाम्रो ईएमआई क्याल्कुलेटर ले एकमुष्ट भुक्तानीले कति ब्याज बचाउँछ देखाउँछ।
- जे भए पनि: दर सूचना राख्नुहोस् ताकि प्रकाशित भएकै दिन थाहा पाउनुहोस्।