दसैंको बोनस, पाकेको मुद्दती निक्षेप, बेचेको जग्गाको पैसा: ढिलो चाँडो धेरैजसो ऋणीसँग एकमुष्ट रकम र एउटा प्रश्न हुन्छ। यो कर्जामा हाल्ने? लगभग सधैं हो, तर कसरी गर्नुहुन्छ भन्नेले बचत तीन गुणासम्म फरक पार्छ, र केही अवस्थामा पूर्व भुक्तानी गलत कदम हुन्छ। यो गाइडले नियम र अङ्क दिन्छ।
पूर्व भुक्तानी भनेको के
पूर्व भुक्तानी भनेको साँवाको केही वा पूरै अंश म्यादअघि तिर्नु हो। दुई प्रकार:
- आंशिक पूर्व भुक्तानी: नियमित किस्ताबाहेक एकमुष्ट रकम।
- पूर्ण पूर्व भुक्तानी वा फुकुवा: आफ्नै पैसाले वा अर्को बैंकबाट रिफाइनान्स गरेर कर्जा पूरै बन्द गर्नु, जसलाई बैंकले कर्जा स्वाप भन्छन्।
ब्याज हरेक महिना बाँकी रकममा लाग्ने भएकाले तपाईंले घटाएको जति साँवाले त्यही दिनदेखि बैंकका लागि ब्याज कमाउन छाड्छ।
शुल्क कति
नेपाल राष्ट्र बैंकले पूर्व भुक्तानी शुल्कको सीमा तोकेको छ र स्वीकृति पत्रमा उल्लेख गर्न अनिवार्य गरेको छ। व्यवहारमा:
- आफ्नै रकमबाट तिरिने परिवर्तनशील दरको कर्जा: धेरै बैंकले केही लिँदैनन्; अरूले तिरेको रकमको १% सम्म, प्रायः पहिलो एक दुई वर्ष भित्र मात्र।
- अर्को बैंकमा कर्जा स्वाप: १ देखि २% सम्म शुल्क सामान्य छ, किनकि बैंकले रकम मात्र होइन, ग्राहक गुमाउँदैछ।
- स्थिर अवधि भित्रको स्थिर दर कर्जा: बढी, कहिलेकाहीँ २% वा माथि, किनकि बैंकले तपाईंको दर मिलाउन आफ्नो कोष हेज गरेको हुन्छ।
- व्यक्तिगत र सवारी कर्जा: प्रायः छ महिना लक, त्यसपछि ० देखि १%।
तिर्नुअघि ठ्याक्कै प्रावधान पढ्नुहोस्। स्वीकृति पत्रमा छैन भने लिखित रूपमा माग्नुहोस्।
घर कर्जाको हिसाब
२० वर्षका लागि ९% मा रु ५० लाखको कर्जाबाट सुरु गरौं। किस्ता रु ४४,९८६। तीन वर्ष तिरेपछि बाँकी करिब रु ४६.९ लाख र २०४ किस्ता बाँकी, जसमा करिब रु ४४.९ लाख भविष्यको ब्याज छ।
अब रु ५ लाख पूर्व भुक्तानी गर्नुहोस्। दुई नतिजामध्ये एक रोज्न पाउनुहुन्छ:
विकल्प क: किस्ता उही राख्ने, अवधि घटाउने
बाँकी रु ४१.९ लाखमा झर्छ तर तपाईं रु ४४,९८६ नै तिरिरहनुहुन्छ। कर्जा अब २०४ को सट्टा करिब १६१ महिना मा सकिन्छ, साढे तीन वर्ष चाँडो। भविष्यको ब्याज करिब रु ३०.३ लाख मा झर्छ।
बचेको ब्याज: करिब रु १४.५ लाख, बढीमा रु ५,००० शुल्कमा।
विकल्प ख: अवधि उही राख्ने, किस्ता घटाउने
बैंकले रु ४१.९ लाखमा उही २०४ महिनाका लागि किस्ता पुनर्गणना गर्छ। नयाँ किस्ता करिब रु ४०,१९०, महिनाको करिब रु ४,८०० कम। भविष्यको ब्याज करिब रु ४०.१ लाख मा झर्छ।
बचेको ब्याज: करिब रु ४.८ लाख।
उही रु ५ लाख, तीन गुणा बचत। मासिक बजेट साँच्चै कसिएको छैन भने सधैं विकल्प क माग्नुहोस्। धेरै शाखाले प्रणालीमा सजिलो हुने भएकाले विकल्प ख नै गर्छन्, त्यसैले स्पष्ट भन्नुहोस्।
आफ्नो रकम र समय जाँच्न ईएमआई क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्नुहोस्; कर्जाको जति सुरुमा पूर्व भुक्तानी गर्नुहुन्छ, बचत त्यति ठूलो हुन्छ, किनकि सुरुका किस्तामा प्रायः ब्याज नै हुन्छ।
पूर्व भुक्तानी कहिले उचित हुँदैन
१. आपत्कालीन कोष रित्तिन्छ भने। पहिले तीन देखि छ महिनाको खर्च नगदमा राख्नुहोस्। कर्जा पछि पनि तिर्न सकिन्छ; अस्पतालको बिल पर्खिँदैन। २. तपाईंको पैसाले कर पछि कर्जाको लागतभन्दा बढी कमाउँछ भने। नेपालमा दुर्लभ, किनकि मुद्दती निक्षेपको दर प्रायः कर्जा दरभन्दा तल हुन्छ। तर १०% को मुद्दती छ र कर्जा ८.५% छ भने त्यसै छाड्नुहोस्। कर पछिको निक्षेप दर हेर्नुहोस्। ३. कर्जा लगभग सकिन लागेको छ भने। ९% मा रु ५ लाखको एक वर्ष बाँकी हुँदा बाँकी ब्याज करिब रु २५,००० हुन्छ। १% शुल्क रु ५,०००। अझै फाइदा छ, तर सानो; त्यसका लागि सम्पत्ति सस्तोमा नबेच्नुहोस्। ४. तपाईंसँग महँगो ऋण छ भने। ९% को घर कर्जा छुनुअघि २७% को क्रेडिट कार्ड वा १४% को व्यक्तिगत कर्जा सकाउनुहोस्। ५. भारी शुल्क र थोरै स्थिर अवधि बाँकी भएको स्थिर दर कर्जा। स्थिर अवधि सकिन पर्खनुहोस्, अनि निःशुल्क पूर्व भुक्तानी गर्नुहोस्।
रिफाइनान्स पनि पूर्व भुक्तानी हो
सस्तो बैंकले तपाईंको कर्जा लिन्छ भने पुरानो बैंकले त्यसलाई पूर्ण पूर्व भुक्तानी मान्छ र स्वाप शुल्क लगाउँछ। त्यसमा नयाँ बैंकको प्रशोधन शुल्क, मालपोत कार्यालयमा दृष्टिबन्धकको पुनः दर्ता र नयाँ मूल्याङ्कन थप्नुहोस्। रु ४० लाखको बाँकीमा बैंक बदल्न प्रायः रु ४०,००० देखि ८०,००० लाग्छ। त्यो रकममा १ बिन्दुको दर फरकले वर्षको करिब रु ४०,००० बचाउँछ, त्यसैले कम्तीमा पाँच वर्ष बाँकी छ भने दुई वर्ष भित्र स्विचको लागत उठ्छ। रिफाइनान्स क्याल्कुलेटर ले तपाईंको बैंकका वास्तविक अङ्कले यो हिसाब गर्छ।
झन्झट बिना पूर्व भुक्तानी गर्ने तरिका
- शाखालाई रकम र "अवधि घटाउने, किस्ता उही राख्ने" लेखिएको लिखित अनुरोध दिनुहोस्।
- नगद होइन, ट्रान्सफरबाट तिर्नुहोस्, र उही हप्ता अद्यावधिक भुक्तानी तालिका लिनुहोस्।
- अर्को महिनाको किस्ता कट्टी नयाँ तालिकासँग मिल्छ कि जाँच्नुहोस्। गल्ती हुन्छन्, र ती थुप्रिन्छन्।
- पूर्ण पूर्व भुक्तानीपछि बक्यौता नभएको पत्र, दृष्टिबन्धक फुकुवा र सक्कल लालपुर्जा लिनुहोस्, र एक महिनापछि CIB रिपोर्टमा कर्जा बन्द देखिन्छ कि पुष्टि गर्नुहोस्।